معرفی مولف کتاب مروج ذهب

ابوالحسن علی بن حسین مسعودی ،مورخ وجغرافیدان بزرگ اسلامی ، دراواخرقرن سوم هجری ،احتمالا حدودسال 280 ق،دربغدادمتولد شد.خانواده اش اصلا اهل کوفه بودند.نسبش به عبدالله بن مسعود،صحابی بزرگوارپیامبر(ص) می رسد.ابن حزم (متوفی456 ق ) درکتاب جمهره انساب العرب سلسله نسب اورااینگونه نقل می کند:علی بن حسین بی علی بن عبدالله زیدبن عتبه بن عبدالله بن عبدالرحمن بن عبدالله بن مسعود.

شوروشوق دانش اندوزی اوراازاوان جوانی به سیروسفردرسرزمینهای اسلامی کشاند.عراق وایران ومصروسوریه وفلسطین وارمنستان وهند وسیلان وعمان وسواحل شرقی افریقا راتازنگبارواحتمالا ماداگاسکار زیرپاگذاشت .حتی ازچین ومالزی هم دیدارکرده است. مسعودی خود درکتابهایش بارها به این سیروگشت اشاره کرده است .درمروج الذهب می نویسد: " اگردراین باب [یعنی تالیف کتابهایش ]تقصیری رفته ، یاغفلتی شده ، پوزش می خواهم که خاطرمابه سفروبادیه پیمایی به دریاوخشکی مشغول بود تابدایع ملل رابه مشاهده واختصاصات اقالیم رابه معاینه توانیم دانست .

مسعودی بابسیاری ازدانشمندان وعلمای عصرخویش ملاقات کرده وگفتگونموده وازآنان روایت شنیده وعلم آموخته است که ازآن جمله اند :محمدبن جریرطبری ،مورخ ومحدث بزرگ ؛ ابوبکرصولی ، مورخ وادیب ؛ابوبکروکیع ،مورخ ونحوی وشاعر؛ابولاحسن دمشقی ، ادیب وشاعرودوست ابن معتزخلیفه شاعرپیشه عباسی ؛و....یکبارنیزدرباره حدوث عالم بامحمدبن زکریای رازی ،پزشک وفیلسوف ایرانی ،گفتگوکرده است .

مسعودی بی گمان شیعی مذهب بوده است.محققان معاصرعرب اورامعتزلی شافعی می دانند.

مسعودی نویسنده ای پرکاروپراثربوده است. خوداودرمروج الذهب والتنبیه والاشراف نام سی وچهاراثرش راآورده است که بامروج والتنبیه سی وشش اثرمی شود که دراین میان بیست وسه اثرپیش ازمروج(سال تالیف 332) وشش اثرمیان مروج والتنبیه (سال تالیف 345) وپنج اثر احتمالا میان مروج والتنبیه تالیف شده است .لازم به تذکراست که جزمروج الذهب والتنبیه والاشراف ، تمام آثاردیگرمسعودی ازمیان رفته وهیچ نشانی امروزه از آنها دردست نیست .

ازبررسی فهرست آثارمسعودی برمی آیدکه حوزه علاقه وی علم کلام وتاریخ بوده است .

مسعودی مروج الذهب رادرسال 332ق تالیف کرد ودرسال 336ق درآن تجدید نظرنمود. مروج الذهب در132 باب تدوین شده وبه دوبخش قبل وبعدازاسلام تقسیم گشته است .بخش نخست ازخلقت جهان وتوصیف زمین وذکر سرزمینهاودریاهاورودهاوکوه ها آغاز می شود وتاریخ انبیاء واخبارملتها راازیهود ومسیحی وهندی وایرانی ویونانی ورومی وعرب بازمی گوید وبخش دوم ازولادت پیامبراسلام (ص) آغازمی گرددوتاریخ بعثت وهجرت وخلفای راشدین واموی وعباسی راتاسال 336 بیان می کند. شیوایی بیان وقدرت توصیف به این اثرجایگاهی بی نظیردرمیان کتابهای تاریخی بخشیده است.

کتاب التنبیه والاشراف آخرین اثرمسعودی واوج کاراوست .این اثررانویسندگان اروپائی ، "آوازقو" ی مسعودی نامیده اند، آخرین ونیززیباترین وکوتاهترین آوازی که می گویندقو- این پرنده پاک سپید- قبل ازمرگش سرمی دهدوبااتمام آن زندگی رابدرود می گوید.

مسعودی نیزدرهمان سال تالیف این اثر- سال 345ق - درمی گذرد. 

برگرفته ازکتاب مروج الذهب    جلد اول ترجمه ابوالقاسم پاینده

/ 0 نظر / 7 بازدید